Fantasy vertalen, een uitdaging

Door: admin | Geplaatst op: 2 jun. 2017

Ik lees graag boeken en het liefste fantasy boeken. Het is me inmiddels wel duidelijk, dat dit een bijzonder genre is om te vertalen. In realistische romans (trouw aan de werkelijkheid) worden eigennamen, plaatsnamen en landennamen meestal niet vertaald. Ze bestaan echt, dus waarom zou je? In fantasyromans is dit anders. Sommige fantasynamen hebben in de oorspronkelijke taal een bepaalde betekenis en worden daarom vaak vertaald in de Nederlandse versie. Dit kan bij mij als lezer soms behoorlijk veel ergernis opwekken!

Namen vertalen

Vrijwel iedereen kent de Lord of the Rings. Daar heten de hoofdpersonen Merry (Meriadoc), Pippin (Peregrin) en Frodo. In de vertaling heten deze hobbits Merijn, Pepijn en Frodo. Ik heb zelf eigenlijk nooit begrepen waarom Merry en Pippin Nederlandse namen kregen en Frodo niet? In het Engels klinken de naam leuk en passen ze ook bij elkaar. In het Nederlands zijn Merijn en Pepijn normale namen, maar Frodo niet. Een andere boekenserie waar ik me nog meer erger aan de vertaling is die van Michael Sullivan, de Openbaringen van Riyria. De hoofdpersonen heten in het Engels Hadrian Blackwater en Royce Melborn. In het Nederlands is dit vertaald in Hadriaan Zwartwater en Rolf Molenbeek. Hadriaan klinkt zo ontzettend ouderwets. En waarom is de achternaam van Rolf Molenbeek? Dat lijkt niets te maken te hebben met Melborn. Elke keer dat je zo'n naam tegenkomt botst die weer met je gevoel.

Namen en titels geven sfeer

Een fantasyboek speelt niet in deze wereld. Ondanks dat klinken de namen toch nog naar de oorspronkelijke taal van de schrijver. Vertalers zullen daar mee moeten omgaan. Je kunt ervoor kiezen om de oorspronkelijke naam te behouden of een Nederlands klinkende variant te bedenken. Helaas vind ik dat de keuze voor een Nederlandse naam me meer uit het verhaal haalt, dan als de echte naam er had gestaan. Er zijn ook uitzonderingen natuurlijk. De beroemde Schijfwereldboeken van Terry Pratchett zijn prachtig vertaald door Ruurd Groot, die als pseudoniem Venugopalan Ittekot gebruikte (een naam die ook prima past in de Schijfwereldboeken). In de Schijfwereld komen allerhande vreemde figuren met bijzondere namen voor. De vertalingen naar het Nederlands zijn briljant gevonden. Granny Weatherwax wordt Opoe Wedersmeer, Mustrum Ridcully heet Mustrum Ridiekel. Ook de titels zijn knap vertaald: Small Gods heet in het Nederlands Kleingoderij en Reaper Man is Maaierstijd.

Creatief vertalen

Ik denk wel dat fantasy een bijzonder genre is om te vertalen. Er worden regelmatig vreemde fantasietermen gebruikt, plaatsnamen en zelfs magische termen. Dat vergt een grote creativiteit van de vertaler, misschien nog wel meer dan als je gewone romans vertaalt. Hoe ga je om met termen als Hogwarts, muggles of quidditch (Harry Potter)? Vertaal je namen zoals Theon Greyjoy en Riverrun in Game of Thrones? Namen zijn heel sfeerbepalend. En het is de kunst die sfeer te behouden in de vertaling.

Geschreven door Mirjam Sprenger
Het Taaldomein