Taalvervuiling en taalpurisme

Door: admin | Geplaatst op: 21 mrt. 2017

“Hoi, heb je je voicemail al geluisterd? Ja, ik had je ook kunnen appen natuurlijk. Ik wilde je nog vragen of je die nieuwe game bij me kwam spelen. Die is zo cool. Jammer dat jij geen spelcomputer hebt, anders kon jij hem van me lenen.”

Woorden lenen

Zomaar een gesprekje dat twee mensen (jongeren misschien) met elkaar zouden kunnen hebben. Vijf zinnen met vijf, inmiddels wel ingeburgerde, Engelse woorden. Maar hoe Nederlands is het Nederlands dat we nog spreken en schrijven? We lenen gemakkelijk woorden uit andere talen, meestal uit het Engels. Dat gaat zo soepel dat het ons niet eens meer opvalt. Taalpuristen krijgen er kippenvel van, maar deze veranderingen zijn eigenlijk niet tegen te houden.

Ingeburgerd of niet?

In een vertaling is het belangrijk de toon van de oorspronkelijke tekst aan te houden. In het Spaans, en ook andere talen, worden buitenlandse woorden een stuk minder vaak gebruikt dan in het Nederlands. Maar wij struikelen niet meer over de woorden computer, douche of elitair. Toch blijft het nodig om stil te staan bij welke woorden je kiest. Je kunt je afvragen of het nodig is “game” te gebruiken voor een computerspel. Jongeren gebruiken het wel, maar het is waarschijnlijk nog niet genoeg ingeburgerd. Twitteren daarentegen wordt wel vaak gebruikt en dat ben ik ook in het Spaans al tegengekomen, alhoewel aangepast aan de Spaanse uitspraak.

Taal leeft

Het kan interessant zijn stil te staan bij de vraag hoe puur we onze taal willen houden. Taal is een levend iets, het ontwikkelt zich samen met onze cultuur en die krijgt nu eenmaal veel “input” van andere culturen. Vooral door internet vervagen de grenzen nog sneller dan vroeger. Is het nodig om krampachtig vast te houden aan de eis alle woorden Nederlands te laten klinken? Willen we in plaats van airbag het woord botsballon gebruiken?

Zo zouden we de volgende vertalingen kunnen maken:

  • e-mail: schermpost of webpost
  • printer: afdrukeenheid
  • hovercraft: zweeftuig
  • helikopter: wentelwiek
  • walkman: muziekmaat
  • carpoolen: wagendelen
  • touringcar: reisbus
  • Bewust omgaan met buitenlandse woorden

    Het Nederlands verengelst wel snel. Vooral jongeren gebruiken steeds meer Engelse woorden. Als vertalers zijn we niet alleen met de vreemde taal bezig, maar ook met onze eigen taal (nu spreek ik hier alleen over de vertalers die naar het Nederlands vertalen, maar ditzelfde speelt natuurlijk meer of minder ook in andere talen). Je hoeft geen taalpurist te zijn, om toch te zorgen dat je tekst Nederlands blijft klinken. Ik zou er zelf niet voor kiezen om wentelwiek te gebruiken, maar wie weet kunnen we gewoon een spel spelen in plaats van te gamen. Trouwens, ook afkortingen worden steeds meer gebruikt in het dagelijks leven. Zo komt de uitdrukking LOL uit de app- en twittertaal. Mijn kleine neefje zei het laatst ook: hij vond iets heel grappig, dat was echt LOL. Ik vroeg hem of hij wist wat het betekende. “Nou, dat is gewoon lol. Van lollig.” Zo snel gaat dat, de kinderen van nu gebruiken vreemde termen en weten niet eens waar die vandaan komen.

    Ter verduidelijking: LOL komt van Laughing Out Loud.

    Bovenstaand gesprekje in correct Nederlands...

    “Hoi, heb je je stempost al geluisterd? Ja, ik had je ook kunnen een tekstbericht kunnen sturen natuurlijk. Ik wilde je nog vragen of je dat nieuwe spel bij me kwam spelen. Die is zo leuk/gaaf/tof. Jammer dat jij geen spelrekentuig hebt, anders kon jij hem van me lenen.”

    Inspiratie (trouwens ook een leenwoord) van de volgende websites: http://bondtegenleenwoorden.nl/WaaromBTL.html

    Hier staat een heel woordenboek met alternatieven voor alle buitenlandse woorden en voor veel woorden waarvan je dacht dat het Nederlands was.

    Geschreven door Mirjam Sprenger, studente Spaans aan de ITV-Hogeschool en eigenaar van het bedrijf Taaldomein.

    taaldomein.jpg